TẦM SOÁT HỘI CHỨNG NGƯNG THỞ TẮC NGHẼN KHI NGỦ Ở NGƯỜI CAO TUỔI: KHÔNG NÊN ĐỢI TRIỆU CHỨNG ĐIỂN HÌNH
Xem nội dung phỏng vấn GS. TSKH. BS. Dương Quý Sỹ tại đây
Sáng nay, ngày 21/03/2026, đã diễn ra Hội thảo “Cá thể hoá trong điều trị Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ” tổ chức tại Bệnh viện Đại học Phenikaa.
Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ là một rối loạn hô hấp thường gặp nhưng lại dễ bị bỏ sót ở người cao tuổi, đặc biệt là những người có nhiều bệnh nền. Theo chia sẻ của GS. TSKH. BS. Dương Quý Sỹ – Chủ tịch Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam trong cuộc phỏng vấn, việc nhận diện và tầm soát bệnh lý này ở người lớn tuổi cần có cách tiếp cận khác so với người trẻ.
Triệu chứng không điển hình, dễ bị bỏ qua
Ở người cao tuổi, các biểu hiện của Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ thường không rõ ràng. Những triệu chứng như mệt mỏi ban ngày, buồn ngủ hay tiểu đêm đều không đặc hiệu và dễ bị nhầm lẫn với quá trình lão hóa tự nhiên hoặc các bệnh lý khác. Thậm chí, nhiều người cao tuổi không có biểu hiện ngủ ngáy rõ rệt như ở người trẻ.
Các công cụ tầm soát thường dùng như thang điểm STOP-BANG hay thang điểm Epworth cũng có giá trị chẩn đoán hạn chế trong nhóm đối tượng này.
Tầm soát sớm – yếu tố then chốt
Do triệu chứng không điển hình, việc tầm soát sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người thân có thể hỗ trợ phát hiện thông qua việc quan sát trong lúc ngủ, như có ngáy to, ngưng thở từng cơn hoặc thở bất thường.
Đáng chú ý, tỷ lệ ngưng thở khi ngủ ở người cao tuổi mắc các bệnh tim mạch có thể lên tới trên 75%. Bệnh lý này không chỉ tồn tại độc lập mà còn làm nặng thêm các bệnh nền, làm tăng nguy cơ đột quỵ, tử vong và các biến cố tim mạch nghiêm trọng.
Nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý
Một số nhóm người cao tuổi nên được ưu tiên tầm soát gồm:
- Người mắc bệnh tim mạch (tăng huyết áp, suy tim…)
- Người có rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường
- Người mắc bệnh hô hấp mạn tính như COPD, Hen
- Người thừa cân, béo phì
- Người có rối loạn thần kinh, sa sút trí tuệ
Ngoài ra, những trường hợp có dấu hiệu giảm oxy máu về đêm hoặc chỉ số AHI trên 15 lần/giờ cần được theo dõi và đánh giá chuyên sâu.
Vai trò của các phương tiện chẩn đoán
Để chẩn đoán xác định, cần thực hiện các thăm dò giấc ngủ như đo đa ký hô hấp hoặc đo đa ký giấc ngủ. Trong một số trường hợp, các thiết bị theo dõi SpO₂ ban đêm hoặc thiết bị không dây đơn giản cũng có thể hỗ trợ sàng lọc ban đầu.
Việc tầm soát nên được thực hiện một cách hệ thống, kết hợp giữa bảng câu hỏi và các phương tiện đo lường khách quan, thay vì chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng.
Nguyên tắc điều trị: Cá thể hóa và phối hợp
Đối với người cao tuổi mắc Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, điều trị cần được cá thể hóa và kết hợp nhiều yếu tố:
- Điều trị bệnh đồng mắc: Điều trị tốt các bệnh tim mạch, đái tháo đường, hô hấp
- Thay đổi lối sống: Giảm cân nếu thừa cân, ngủ tư thế nghiêng
- Liệu pháp áp lực dương (CPAP): Là phương pháp điều trị tiêu chuẩn, tuy nhiên cần điều chỉnh áp lực phù hợp để người cao tuổi dễ dung nạp
- Phương pháp thay thế: Dụng cụ hàm miệng hoặc các thiết bị hỗ trợ khác trong trường hợp bất thường giải phẫu hoặc không dung nạp CPAP.
Kết luận
Ở người cao tuổi, Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ là bệnh lý phổ biến nhưng dễ bị bỏ sót do biểu hiện không điển hình. Vì vậy, không nên chờ đợi các triệu chứng rõ ràng mà cần chủ động tầm soát, đặc biệt ở những người có bệnh nền. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn góp phần giảm nguy cơ biến cố tim mạch và tử vong.Xem nội dung phỏng vấn GS. TSKH. BS. Dương Quý Sỹ tại đây
—————————————————–
Tác giả: BS. Nguyễn Thị Bình
Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam